27-oktober 2008 - De kredietcrisis beheerst alle media en zet de politiek van links tot rechts in beweging. Er wordt instemmend gesproken over de ingreep in de banken met de overname en ondersteuning en terecht want zonder die ingrepen waren de gevolgen dramatische geweest. En door die crisis komt de aandacht ook op de maatregelen die minister Bos aan de ondersteunde banken oplegt. Een tweetal personen wordt aangesteld bij de ING als overheidscommissaris, die ook de bevoegdheid hebben hun veto over de honorering uit te spreken. Het is een ingreep in de besluitvorming van de onderneming waardoor er ook andere besluiten kunnen worden genomen dan voorheen. Geen bonusregelingen meer voor het management of althans niet meer dezelfde regelingen. Het is een eerste stap in de omzetting van een Angelsaksische cultuur in een Rijnlandse cultuur.

Maar is dat wel de problematiek waar het hier om draait, of is het een begin van een veel grotere omschakeling. De crisis is begonnen bij de banken. Waarbij er veel geld verdient is door een klein aantal personen met ondeugdelijke financiële producten. Er wordt al langere tijd vooral in de USA meer geconsumeerd dan het inkomen van een huishouden en dat weten inmiddels heel veel Amerikanen. Dat geeft scheve verhoudingen in de welvaartsverdeling in de wereld. Die hoge consumptie bestaat uit goederen en diensten die geleverd en gemaakt moeten worden. En dat kost vooral menskracht en energie die schaars is en steeds schaarser wordt.

Er was kort voor de kredietcrisis al een flinke commotie over de olieprijs. Die was gestegen tot meer dan 150 dollar per vat. Maar nu loopt die terug naar de helft. Eerst was de opvatting dat er een echt energieprobleem was maar nu valt dat toch allemaal wel weer mee. Of toch niet? Nee, het valt tegen. De tijdelijke afname van het energiegebruik door de kredietcrisis zorgt een korte tijd voor de terugloop van de vraag en dan zakt de prijs, maar er is en blijft een fundamenteel tekort door het hoge verbruik en er zijn te kleine voorraden. En nieuwe olievoorraden zullen heel duur zijn in de exploitatie. De energiecrisis is dan ook het echte vraagstuk wat opgelost moet worden. En ik denk dat velen dat aanvoelen en dat daardoor ook de beurzen geen opleving laten zien. Want wat betekent het in de praktijk voor de ondernemingen? De productie van goederen en diensten zal hierdoor een stuk duurder worden en zal de ondernemingen dwingen tot energiebesparing en dat zullen ook de consumenten gaan doen. Hogere prijzen met minder consumptie en minder energie gebruik. Ondernemingen gaan alternatieve energiebronnen zoeken.

Voor het publiek betekent dat het aanhalen van de broekriem of beter gezegd, iets minder luxe. Nu maar hopen dat er besluiten door de overheid genomen worden die gericht worden op alternatieve energiebronnen. Het roer moet dus om. Willem Vermeend (oud staatssecretaris van financiën) sprak in NOVA van een plan om met een groot aantal ondernemingen een groot windmolenpark in zee aan te leggen. Zonne-energie kan financieel rendabel en goed opgewekt worden maar we hebben er geen industrie voor. Bedrijven zullen moeten omschakelen net als bij de eerdere grote technologische innovaties in het verleden. Zoals bij de invoering van de stoommachine, de automatisering en de ICT technologie. En dat kan. Maar het worden spannende tijden.

Cor P. Berkel